Gebelik Diyabeti ve Şeker Yükleme Testi: Bilmeniz Gerekenler

Gebelik diyabeti (gestasyonel diyabet), gebelikte ilk kez ortaya çıkan veya ilk kez fark edilen kan şekeri yüksekliğidir. Gebelikte plasentadan salgılanan hormonlar insülinin etkisini azaltır. Çoğu kadında pankreas daha fazla insülin üreterek bu durumu dengeler; dengeleyemeyenlerde ise gebelik diyabeti gelişir.

Kimler Risk Altında?

• Gebelik öncesi fazla kilolu veya obez olanlar
• Ailesinde diyabet bulunanlar
• Önceki gebeliğinde gebelik diyabeti geçirenler
• Daha önce 4 kg üzerinde bebek doğuranlar
• Polikistik over sendromu olanlar
• 35 yaş üzerinde gebe kalanlar
• Prediyabet tanısı olanlar

Şeker Yükleme Testi (OGTT) Nasıl Yapılır?

Ülkemizde gebelik diyabeti taraması genellikle 24–28. gebelik haftaları arasında yapılır. Risk faktörleri yüksek olan kadınlarda ilk gebelik vizitinde de kan şekeri ve HbA1c ile değerlendirme yapılır.

75 gram OGTT (tek aşamalı test)

1. 8–12 saatlik gece açlığından sonra sabah açlık kan şekeri ölçülür.
2. 75 gram glukoz içeren şekerli sıvı 5 dakika içinde içilir.
3. 1. ve 2. saatlerde kan şekeri tekrar ölçülür.
4. Test süresince yemek yenmez, sigara içilmez, mümkün olduğunca oturarak beklenir.

Açlık ≥92 mg/dL, 1. saat ≥180 mg/dL veya 2. saat ≥153 mg/dL değerlerinden herhangi birinin aşılması gebelik diyabeti tanısı için yeterlidir. Bazı merkezlerde önce 50 gram tarama testi, gerekirse 100 gram doğrulama testi şeklinde iki aşamalı yöntem de kullanılmaktadır.

Gebelik Diyabeti Bebeği Nasıl Etkiler?

Kontrolsüz gebelik diyabetinde annenin kanındaki fazla şeker plasenta yoluyla bebeğe geçer ve bebek fazla insülin üretir. Bunun sonucunda:

• İri bebek (makrozomi) ve buna bağlı doğum güçlükleri
• Doğum sonrası bebekte şeker düşüklüğü
• Bebekte sarılık ve solunum sorunları
• Annede preeklampsi ve sezaryen olasılığında artış
• Çocukta ileriki yaşlarda obezite ve diyabet riskinde artış

İyi kontrol edilen gebelik diyabetinde bu riskler belirgin şekilde azalır.

Tedavi

Beslenme düzenlemesi

Tedavinin temelidir. Karbonhidratların öğünlere dengeli dağıtılması, ara öğünler, rafine şeker ve meyve sularından kaçınılması önerilir. Gebelikte zayıflama diyeti yapılmaz; amaç anne ve bebeğin yeterli beslenmesini sağlarken şekeri kontrol etmektir.

Evde şeker takibi

Genellikle açlık ve yemeklerden 1 veya 2 saat sonra ölçüm yapılır. Hedefler: açlık <95 mg/dL, tok 1. saat <140 mg/dL, tok 2. saat <120 mg/dL.

Fiziksel aktivite

Kadın doğum uzmanının onay verdiği durumlarda yemek sonrası yürüyüşler şeker kontrolüne yardımcı olur.

İnsülin tedavisi

Beslenme düzenlemesine rağmen hedeflere ulaşılamazsa insülin başlanır. İnsülin plasentayı geçmez ve bebek için güvenlidir.

Doğumdan Sonra

Doğumdan sonra çoğu kadında şeker normale döner. Ancak gebelik diyabeti geçiren kadınlarda ileriki yıllarda tip 2 diyabet riski belirgin artmıştır. Bu nedenle doğumdan 4–12 hafta sonra 75 gram şeker yükleme testi yapılmalı ve sonrasında en az 1–3 yılda bir tarama sürdürülmelidir. Emzirme ve kilo kontrolü bu riski azaltır.

Daha fazla bilgi için gebelik ve endokrin hastalıklar sayfamızı inceleyebilirsiniz.