Obezite Cerrahisi Öncesi ve Sonrası Endokrin Takip

Obezite (bariatrik) cerrahisi, ileri derecede obezitesi olan kişilerde en etkili ve kalıcı kilo kaybı sağlayan tedavi yöntemidir. Ancak başarılı bir sonuç yalnızca ameliyatın teknik başarısına bağlı değildir. Ameliyat öncesinde doğru hasta seçimi ve hazırlık, ameliyat sonrasında ise ömür boyu süren düzenli takip, uzun dönem sağlığın anahtarıdır. Endokrinoloji uzmanı bu sürecin her aşamasında önemli rol üstlenir.

Doç. Dr. İbrahim Demirci, “Bariatrik Cerrahi Hastasının Operasyon Öncesi ve Sonrası Takibi” başlıklı kitap bölümünün yazarı olup “Metabolik Hastalıklar ve Bariyatrik Cerrahi” konusunda uluslararası kongrede davetli konuşmacı olmuştur.

Kimler Obezite Cerrahisine Adaydır?

• Beden kitle indeksi 40 kg/m² ve üzerinde olanlar
• Beden kitle indeksi 35 kg/m² ve üzerinde olup tip 2 diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi gibi ciddi ek hastalığı olanlar
• Bazı güncel önerilere göre kontrolsüz tip 2 diyabeti olan ve BKİ 30–35 arasındaki seçilmiş hastalar

Ameliyat Öncesi Endokrin Değerlendirme

1. Obezitenin endokrin nedenlerinin dışlanması: Hipotiroidi, Cushing sendromu gibi tedavi edilebilir nedenler araştırılır.
2. Diyabet ve kan şekeri kontrolü: Ameliyat öncesi şekerin mümkün olduğunca düzenlenmesi komplikasyon riskini azaltır.
3. Vitamin ve mineral düzeyleri: D vitamini, B12, folat, demir, çinko gibi eksiklikler ameliyattan önce saptanır ve düzeltilir.
4. Kemik sağlığı: Kalsiyum, PTH ve gerekirse kemik yoğunluğu değerlendirilir.
5. Uyku apnesi taraması ve tansiyon, kolesterol değerlendirmesi.

Ameliyat Sonrası İlk Dönem

Ameliyattan hemen sonra kalori alımı belirgin azaldığı için diyabet ilaçları ve insülin dozlarının hızla düzenlenmesi gerekir; aksi halde şeker düşmeleri görülebilir. Tansiyon ilaçlarının dozu da kilo kaybıyla birlikte azaltılabilir. Bazı ilaçların (özellikle uzun etkili formların) emilimi değişebileceği için ilaç listesi gözden geçirilir.

Uzun Dönemde Görülebilecek Eksiklikler

• B12 vitamini: Özellikle mide bypass sonrasında; sinir hasarı ve kansızlığa yol açabilir.
• Demir: Kansızlık, özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda.
• D vitamini ve kalsiyum: Kemik erimesi ve sekonder hiperparatiroidi riski.
• Folat, çinko, bakır ve B1 (tiamin): Tiamin eksikliği özellikle ameliyat sonrası şiddetli kusma durumunda acil önem taşır.
• Protein: Yetersiz protein alımı kas kaybına neden olur.

Bu nedenle ameliyat olan hastaların ömür boyu multivitamin ve mineral desteği alması ve düzenli kan testleri yaptırması önerilir.

Ameliyat Sonrası Hipoglisemi

Özellikle mide bypass ameliyatından aylar ya da yıllar sonra, yemekten 1–3 saat sonra ortaya çıkan terleme, titreme, çarpıntı ve bilinç bulanıklığı ile seyreden şeker düşmeleri görülebilir. Bu duruma postbariatrik hipoglisemi denir ve beslenme düzenlemesi ile çoğu zaman kontrol altına alınır; gerekirse ilaç tedavisi uygulanır.

Gebelik ve Obezite Cerrahisi

Hızlı kilo kaybı döneminde gebelik önerilmez; genellikle ameliyattan sonra 12–18 ay beklenmesi tavsiye edilir. Gebelik planlanırken vitamin düzeyleri mutlaka kontrol edilmelidir.

Kilo Geri Alımı

Bazı hastalarda yıllar içinde kilo geri alımı olabilir. Bu durumda beslenme alışkanlıkları, hormon durumu ve ruh sağlığı yeniden değerlendirilir; gerekirse ilaç tedavisi eklenebilir.

Daha fazla bilgi için Ankara obezite tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.