Haşimato Hastalığı Nedir? Belirtileri, Beslenme ve Tedavisi

Haşimato hastalığı (Hashimoto tiroiditi), bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı antikorlar üreterek bezde kronik iltihaba yol açtığı otoimmün bir hastalıktır. Ülkemizde hipotiroidinin en sık nedenidir ve kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 7–10 kat daha sık görülür. Hastalık adını 1912 yılında tanımlayan Japon hekim Hakaru Hashimoto'dan alır.

Haşimato Nasıl Gelişir?

Genetik yatkınlığı olan kişilerde; iyot fazlalığı, bazı enfeksiyonlar, stres, gebelik ve doğum sonrası dönem gibi tetikleyicilerle bağışıklık sistemi tiroid dokusunu yabancı olarak algılamaya başlar. Zamanla tiroid hücreleri hasar görür ve bez yeterli hormon üretemez hale gelebilir. Bu süreç yıllar içinde, çoğu zaman yavaş ilerler.

Haşimato Belirtileri

Hastalığın erken döneminde tiroid hormonları normal olabilir ve hiçbir belirti görülmeyebilir. Hipotiroidi geliştiğinde şu şikayetler ortaya çıkar:

• Yorgunluk, halsizlik, aşırı uyku isteği
• Üşüme, el ve ayaklarda soğukluk
• Kilo alma, ödem, göz çevresinde şişlik
• Kabızlık
• Cilt kuruluğu, saç dökülmesi, tırnak kırılması
• Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, depresif ruh hali
• Adet düzensizliği, gebe kalmada güçlük
• Boyunda şişlik (guatr)

Hastalığın başlangıcında, tiroid hücrelerinin hasar görmesiyle depolanmış hormonun kana geçmesi sonucu kısa süreli çarpıntı ve terleme gibi hipertiroidi belirtileri de görülebilir.

Tanı

Tanı; kanda anti-TPO ve/veya anti-tiroglobulin antikorlarının yüksek bulunması ve tiroid ultrasonunda Haşimato'ya özgü yapı değişikliklerinin görülmesiyle konur. TSH ve serbest T4 testleri tiroidin ne kadar çalıştığını gösterir.

Her Haşimato Hastası İlaç Kullanmalı mı?

Hayır. Bu, en sık yanlış bilinen konulardan biridir. Antikorların yüksek olması tek başına ilaç tedavisi gerektirmez. Tiroid hormonları normal olan kişiler 6–12 ayda bir kontrol edilir. Hipotiroidi geliştiğinde ise eksik hormon, levotiroksin tabletleri ile yerine konur. Gebelik planlayan kadınlarda ve belirli TSH aralıklarında tedavi kararı daha erken verilebilir.

Tiroid İlacı Nasıl Kullanılmalı?

• Sabah aç karnına, yalnızca su ile alınmalı ve sonrasında 30–60 dakika beklenmelidir.
• Demir, kalsiyum, magnezyum ve mide koruyucu ilaçlarla arasına en az 4 saat konulmalıdır.
• Kahve ve soya ürünleri emilimi azaltabileceği için ilaçla aynı anda tüketilmemelidir.
• Doz, 6–8 hafta aralıklarla yapılan TSH ölçümüne göre ayarlanır.

Haşimato ve Beslenme

Haşimato için kanıtlanmış özel bir “mucize diyet” yoktur. Dengeli ve çeşitli beslenme önerilir. Glutensiz diyet yalnızca çölyak hastalığı da saptanan kişilerde gereklidir; Haşimato hastalarında çölyak sıklığı biraz arttığı için şüphe halinde tarama yapılabilir. Selenyum takviyesinin antikor düzeylerini azaltabildiğine dair bazı çalışmalar olsa da, rutin kullanımı herkes için önerilmez ve fazla alımı zararlı olabilir. Aşırı iyot alımından (yosun tabletleri, yüksek doz iyot takviyeleri) kaçınılmalıdır.

Haşimato Kansere Dönüşür mü?

Haşimato hastalığının kendisi kanser değildir. Haşimato zemininde gelişen nodüller diğer nodüllerle aynı kriterlerle değerlendirilir; şüpheli özellik taşıyanlara biyopsi yapılır. Çok nadir görülen tiroid lenfoması riski hafif artmıştır; bu nedenle hızla büyüyen boyun şişliği mutlaka değerlendirilmelidir.

Ankara'da Haşimato Takibi

Haşimato hastalığı ömür boyu sürebilen ancak doğru takip ve tedaviyle normal bir yaşamın mümkün olduğu bir hastalıktır. Doç. Dr. İbrahim Demirci'nin tiroid hastalıkları sayfasından daha fazla bilgi alabilirsiniz.