Prediyabet (Gizli Şeker) Nedir? Diyabete Dönüşmesi Nasıl Önlenir?

Prediyabet, kan şekerinin normalden yüksek olduğu ancak henüz diyabet tanısı koyduracak düzeye ulaşmadığı ara dönemdir. Halk arasında “gizli şeker” veya “şeker eğilimi” olarak da bilinir. Prediyabetli kişilerin önemli bir kısmı birkaç yıl içinde tip 2 diyabete ilerleyebilir; ancak iyi haber şudur: bu dönemde yapılacak değişikliklerle diyabete geçiş büyük ölçüde önlenebilir.

Prediyabet Tanı Kriterleri

• Bozulmuş açlık glukozu: Açlık kan şekerinin 100–125 mg/dL arasında olması
• Bozulmuş glukoz toleransı: 75 gram şeker yükleme testinde (OGTT) 2. saat değerinin 140–199 mg/dL arasında olması
• HbA1c: %5,7–6,4 arasında olması

Bu kriterlerden biri veya birkaçı prediyabet tanısı için yeterlidir.

Kimler Taranmalı?

• Fazla kilolu veya obez olanlar
• Birinci derece akrabasında diyabet olanlar
• Gebelik diyabeti geçirmiş veya 4 kg üzerinde bebek doğurmuş kadınlar
• Hipertansiyonu, kolesterol yüksekliği veya kalp hastalığı olanlar
• Polikistik over sendromu olan kadınlar
• Hareketsiz yaşam süren kişiler
• Risk faktörü olmasa bile 35–40 yaş üzerindeki herkes

Prediyabet Belirti Verir mi?

Çoğu zaman hiçbir belirti vermez. Bu nedenle risk grubundaki kişilerin düzenli olarak kan şekeri ve HbA1c ölçtürmesi önemlidir. İnsülin direncinin işaretleri olan karında yağlanma ve boyunda koyulaşma (akantozis nigrikans) bazı hastalarda dikkat çekebilir.

Diyabete İlerleme Nasıl Önlenir?

1. Kilo kaybı

Büyük çalışmalar, vücut ağırlığının yaklaşık %7'sinin verilmesi ve düzenli egzersizle diyabete geçiş riskinin yaklaşık yarı yarıya azaltılabildiğini göstermiştir.

2. Düzenli fiziksel aktivite

Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş veya benzeri orta yoğunlukta aktivite önerilir. Yemek sonrası 10–15 dakikalık kısa yürüyüşler bile kan şekeri yükselmesini azaltır.

3. Beslenme düzeni

• Şekerli içecekleri ve meyve sularını bırakmak
• Beyaz ekmek, pirinç, makarna gibi rafine karbonhidratları azaltmak; tam tahıl ve baklagilleri artırmak
• Her öğünde sebze ve yeterli protein tüketmek
• Porsiyon kontrolü

4. Uyku ve stres yönetimi

Yetersiz uyku ve kronik stres kan şekerini olumsuz etkiler.

5. İlaç tedavisi

Yüksek riskli seçilmiş hastalarda (örneğin BKİ yüksek, genç yaş, gebelik diyabeti öyküsü) hekim değerlendirmesiyle metformin kullanılabilir.

Prediyabet Takibi

Prediyabet tanısı alan kişilerin yılda en az bir kez kan şekeri ve HbA1c kontrolü yaptırması, ayrıca tansiyon ve kolesterol değerlerinin de takip edilmesi önerilir; çünkü prediyabet döneminde bile kalp-damar riski artmıştır.

İlgili yazılar: İnsülin direnci nedir? ve HbA1c nedir? Daha fazla bilgi için Ankara diyabet tedavisi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.