Tip 1 ve Tip 2 Diyabet Arasındaki Farklar

Diyabet tek bir hastalık değil, kan şekerinin yükselmesiyle sonuçlanan farklı mekanizmalara sahip bir hastalık grubudur. En sık görülen iki tip, tip 1 ve tip 2 diyabettir. Her ikisinde de kan şekeri yükselir; ancak nedenleri, başlangıç şekilleri ve tedavileri belirgin farklılıklar gösterir.

Tip 1 Diyabet

Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreasta insülin üreten beta hücrelerini yok etmesiyle gelişen otoimmün bir hastalıktır. Sonuçta vücut insülin üretemez hale gelir.

• Genellikle çocukluk, ergenlik veya genç erişkinlik döneminde başlar; ancak her yaşta görülebilir.
• Belirtiler çoğu zaman haftalar içinde hızla gelişir: aşırı susama, sık idrara çıkma, belirgin kilo kaybı, halsizlik.
• Tanı gecikirse diyabetik ketoasidoz gibi hayatı tehdit eden bir tabloyla başvuru olabilir.
• Tedavisi mutlaka insülindir.
• Obezite veya yaşam tarzı ile doğrudan ilişkili değildir; önlenebilir bir hastalık değildir.

Tip 2 Diyabet

Tip 2 diyabet, tüm diyabet vakalarının yaklaşık %90'ını oluşturur. İnsülin direnci ve pankreasın zamanla yetersiz kalan insülin salgısı birlikte rol oynar.

• Genellikle 40 yaş üzerinde görülür; ancak obezitenin artmasıyla gençlerde de sıklığı artmaktadır.
• Güçlü genetik yatkınlık vardır; obezite, hareketsizlik ve beslenme alışkanlıkları önemli risk faktörleridir.
• Yıllarca belirti vermeden sinsice ilerleyebilir; tanı anında komplikasyonlar başlamış olabilir.
• Tedavide yaşam tarzı değişikliği, ağızdan ve enjeksiyonla kullanılan ilaçlar ve gerektiğinde insülin kullanılır.
• Risk faktörleri azaltılarak büyük ölçüde önlenebilir veya geciktirilebilir.

Karşılaştırma

• Neden: Tip 1'de otoimmün beta hücre hasarı; tip 2'de insülin direnci + göreceli insülin eksikliği.
• Başlangıç: Tip 1'de hızlı; tip 2'de yavaş ve sinsi.
• Vücut yapısı: Tip 1'de genellikle normal kilolu veya zayıf; tip 2'de sıklıkla fazla kilolu.
• Antikorlar: Tip 1'de GAD, IA-2 gibi otoantikorlar pozitif; tip 2'de negatif.
• C-peptid (insülin üretim göstergesi): Tip 1'de düşük; tip 2'de normal veya yüksek.
• Tedavi: Tip 1'de insülin şart; tip 2'de çoğunlukla önce ilaçlar.

Arada Kalan Tipler: LADA ve MODY

LADA (erişkinde gizli otoimmün diyabet), erişkin yaşta başlayan ve başlangıçta tip 2 diyabet gibi görünen ancak otoimmün nedenli olan, zamanla insülin gerektiren bir diyabet tipidir. MODY ise genç yaşta başlayan, güçlü aile öyküsü olan, tek gen bozukluğuna bağlı bir diyabet grubudur ve bazı tiplerinde tedavi tamamen farklıdır. Bu tiplerin doğru tanınması uygun tedavinin seçilmesi açısından önemlidir.

Tip 1 mi Tip 2 mi Olduğunu Bilmek Neden Önemli?

Yanlış sınıflandırılan hastalar uygun olmayan tedavi alabilir. Örneğin tip 2 sanılan bir LADA hastasında insülin tedavisinin gecikmesi kan şekerinin kontrolsüz kalmasına yol açar. Doç. Dr. İbrahim Demirci'nin yer aldığı ulusal bir çalışmada, COVID-19 pandemisi sırasında tip 1 diyabetli hastalarda ölüm oranlarının tip 2 diyabetlilere göre daha yüksek olduğu gösterilmiştir; bu da her iki tipin farklı risk profillerine sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Daha fazla bilgi için Ankara diyabet tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.